واشنګټن (شال نیوز) : د قطر وزیراعظم او د بهرنیو چارو وزیر شیخ محمد بن عبدالرحمان آل ثاني د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ او مرستیال ولسمشر جي ډي وینس سره په واشنګټن کې د ایران د جګړې د ختمولو او د دواړو هېوادونو ترمنځ د مذاکراتو د پرمختګ په اړه خبرې کړې دي.

 

دا لیدنې د نومبر په نهمه شوې دي. قطر له څه مودې راهیسې د امریکا او ایران ترمنځ د منځګړیتوب هڅې کوي او غواړي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ روان اختلافونه د خبرو له لارې حل شي.

 

د قطر وزیراعظم له لیدنو وروسته ویلي چې له ټرمپ او وینس سره یې د منځني ختیځ پر وضعیت، د ایران پر جګړه او د یوې ممکنه موافقې پر لارو خبرې کړې دي.

 

نوموړي دا لیدنې مثبتې بللې او هیله یې څرګنده کړې چې روانې ډیپلوماتیکې هڅې به د جګړې د ختمېدو او په سیمه کې د سولې د ټینګښت لپاره لاره هواره کړي.

 

امریکا او ایران د اته میلیارده ډالرو پر احتمالي معامله خبرې کوي؛ قطر منځګړیتوب کوي
امریکا او ایران د اته میلیارده ډالرو پر احتمالي معامله خبرې کوي؛ قطر منځګړیتوب کوي

 

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ هم له لیدنې وروسته ویلي چې د قطر له وزیراعظم سره یې ښې خبرې کړې او د ایران د جګړې د ختمېدو په لور مثبت پرمختګ ویني.ټرمپ ویلي چې امریکا غواړي له ایران سره داسې اوږدمهاله موافقه وکړي چې له مخې یې تهران اټومي وسلې ترلاسه نه کړي.

 

هغه زیاته کړې چې امریکايي ځواکونه د اړتیا په صورت کې نورو پوځي عملیاتو ته تیار دي، خو په اوسنیو حالاتو کې یې امکان کم ښکاري.

 

د قطر د منځګړیتوب هڅې

 

قطر د امریکا او ایران ترمنځ د پیغامونو او وړاندیزونو په رسولو کې مهم رول لوبوي. د راپورونو له مخې، د قطر وزیراعظم له واشنګټن څخه وړاندې تهران ته هم سفر کړی و او له ایراني چارواکو سره یې د جګړې د ختمولو پر ممکنه لارو خبرې کړې وې.

 

جي ډي ونس: له ایران سره جګړه په ټاکنو کې زموږ د ماتې اصلي لامل دی
جي ډي ونس: له ایران سره جګړه په ټاکنو کې زموږ د ماتې اصلي لامل دی

 

د امریکا مرستیال ولسمشر جي ډي وینس هم د ایران په اړه په غیرمستقیمو مذاکراتو کې برخه لري او د قطر له چارواکو سره یې اړیکې دوام لري. پاکستان، سعودي عربستان، ترکیه او مصر هم د امریکا او ایران ترمنځ د اختلافونو د کمولو لپاره په بېلابېلو ډیپلوماتیکو هڅو کې برخه لري.

 

د دغو هېوادونو هڅه دا ده چې لومړی د پوځي تاوتریخوالي د پراخېدو مخه ونیول شي او وروسته د ایران د اټومي پروګرام، اقتصادي بندیزونو او سیمه‌ییز امنیت په اړه خبرې وشي.

 

د ممکنه موافقې شرطونه

 

د امریکايي رسنیو د راپورونو له مخې، منځګړو هېوادونو د امریکا او ایران ترمنځ د باور جوړولو لپاره یو وړاندیز وړاندې کړی دی. د دې وړاندیز له مخې، امریکا به په لومړي پړاو کې د ایران پر بندرونو لګېدلي سمندري بندیزونه ختم کړي او د ایران د کنګل شوو پیسو یوه برخه به ازاده کړي.

 

د امریکا په ټاکنو کې د ډیموکراټانو بریا؛ ټرمپ له ایران سره د موافقې او د جګړې د پراخولو له انتخاب سره مخ دی
د امریکا په ټاکنو کې د ډیموکراټانو بریا؛ ټرمپ له ایران سره د موافقې او د جګړې د پراخولو له انتخاب سره مخ دی

 

په مقابل کې به ایران د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې پلټونکو ته اجازه ورکړي چې د دغه هېواد هغه اټومي مرکزونه وڅېړي چې د امریکايي بریدونو له امله زیانمن شوي دي.

 

په بل پړاو کې به د هرمز تنګی د بېړیو د تګ راتګ لپاره بېرته پرانیستل شي او ورپسې به د ایران د اټومي پروګرام په اړه مذاکرات پیل شي. خو دا وړاندیز لا وروستی تړون نه دی او تر اوسه دواړو هېوادونو د منلو اعلان نه دی کړی.

 

ایران څه وايي؟

 

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ویلي چې تهران د خپل وروستي وړاندیز په اړه د واشنګټن ځواب ته انتظار کوي. ایران غواړي چې امریکا پر ایراني بندرونو لګېدلي سمندري بندیزونه ختم کړي، ځینې اقتصادي بندیزونه لرې کړي او د نورو پوځي بریدونو د نه کولو ضمانت ورکړي.

 

د ایران د جګړې پر سر د امریکا د دفاع وزیر د لرې کولو هڅې
د ایران د جګړې پر سر د امریکا د دفاع وزیر د لرې کولو هڅې

 

تهران د هرمز تنګي د بېرته پرانیستلو او د مذاکراتو د دوام موضوع هم له دغو غوښتنو سره تړلې بللې ده. خو د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ویلي چې د ایران ځینې غوښتنې د منلو وړ نه دي او د دواړو هېوادونو ترمنځ لا هم مهم اختلافونه موجود دي.

 

په همدې حال کې یوې ایراني سرچینې هغه راپورونه رد کړي چې ګواکې د هرمز تنګي د پرانیستلو په بدل کې د ایران د اتو میلیاردو ډالرو د خوشې کولو موافقه شوې ده. د ایراني سرچینې په وینا، تهران به یوازې د خپلو وړاندې شوو شرطونو په چوکاټ کې مذاکرات کوي.

 

د پوځي تاوتریخوالي دوام

 

د قطر د منځګړیتوب له هڅو سره سره، د امریکا او ایران ترمنځ پوځي تاوتریخوالی لا هم په بشپړ ډول نه دی ختم شوی. د نړیوالو رسنیو د راپورونو له مخې، په وروستیو ورځو کې د ایران پر ځینو پوځي هدفونو د امریکايي بریدونو او د فارس خلیج په سیمه کې پر بېړیو د بریدونو خبرونه ورکړل شوي دي.

 

فایننشل ټایمز: روسیې له ایران سره د ۹۰ توغندیو لانچرونو د برابرولو موافقه کړې وه
فایننشل ټایمز: روسیې له ایران سره د ۹۰ توغندیو لانچرونو د برابرولو موافقه کړې وه

 

امریکا د ایران پر بندرونو د سمندري بندیزونو دوام د فشار یوه وسیله بولي، خو ایران د دغو بندیزونو ختمول د هرې ممکنه موافقې لپاره مهم شرط ګڼي. ټرمپ ویلي چې قطر او سعودي عربستان د جګړې د ختمولو لپاره هڅې کوي، خو واشنګټن به د ایران د اټومي پروګرام په اړه له خپلو امنیتي غوښتنو په شا نه شي.

 

ایا د جګړې د ختمېدو موافقه نږدې شوې ده؟

 

که څه هم د قطر وزیراعظم او د امریکا ولسمشر وروستۍ خبرې مثبتې بللې دي، خو د دواړو هېوادونو ترمنځ لا هم پر څو مهمو مسئلو اختلافونه موجود دي.

 

د ایران اټومي پروګرام، اقتصادي بندیزونه، د هرمز تنګي پرانیستل، د امریکايي پوځي عملیاتو بندېدل او د راتلونکې موافقې ضمانتونه هغه مسئلې دي چې د مذاکراتو پر وړاندې پرتې دي.

 

د قطر د وزیراعظم وروستۍ لیدنې ښيي چې د جګړې د ختمولو لپاره ډیپلوماتیکې هڅې دوام لري. خو تر اوسه نه د جګړې د بشپړ ختمېدو اعلان شوی او نه هم د امریکا او ایران ترمنځ کوم وروستی تړون لاسلیک شوی دی.