ریاض : پر سعودي عرب د حوثیانو له تازه بریدونو وروسته، د سعودي عرب، پاکستان او ترکیې ترمنځ د مکې د درې اړخیز دفاعي تړون د عملي کېدو په اړه بحثونه زیات شوي، خو تر اوسه داسې کوم باوري رسمي اعلان نه دی شوی چې ریاض دې له اسلام اباد او انقرې څخه د یمن د حوثیانو پر ضد د سمدستي پوځي عملیاتو غوښتنه کړې وي.
دا بحث وروسته له هغه زیات شو چې سعودي عرب وویل، چې د شنبې، سپتمبر ۱۹مې، د ریاض پر لور توغول شوی بالستیک توغندی یې شنډ کړی دی. د ریاض د پاچا خالد نړیوال هوايي ډګر ته نږدې هم د پېښې راپورونه ورکړل شوي، خو سعودي چارواکو نه دي ویلي چې هوايي ډګر په مستقیم ډول ویشتل شوی دی.
حوثیانو د برید ذمه واري منلې او ویلي یې دي چې په سعودي عرب کې یې هدفونه په توغندیو او ډرونونو ویشتلي دي. د هغوي د برید د ټولو جزیاتو خپلواک تایید نه دی شوی. د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان د سپتمبر پر ۱۹مه ویلي دي، چې د روان وضعیت له امله سعودي عرب پوځي اړتیاوې لرلی شي او ترکیه د درې اړخیز دفاعي تړون له مخې د مرستې لپاره چمتو ده.
فیدان ویلي دي، چې دا مرسته په ځانګړي ډول تخنیکي او دفاعي برخو کې کېدی شي. خو هغه د حوثیانو پر ضد د ترکي ځواکونو د سمدستي پوځي عملیاتو اعلان نه دی کړی. پاکستان هم د سعودي عرب امنیت ته خپله ژمنتیا تکرار کړې ده. خو تر دې دمه اسلام اباد په رسمي توګه نه دي ویلي چې د مکې د دفاعي تړون له مخې یې د یمن په جګړه کې د مستقیم پوځي اقدام پرېکړه کړې ده.
د مکې د درې اړخیز دفاعي تړون له مخې، پر یو غړي هېواد وسله وال برید د نورو غړو لپاره هم د ګډ امنیت موضوع ګڼل کېږي. خو د تړون له مخې د هر برید په صورت کې په اتومات ډول د جګړې پېل لازمي نه دی؛ د غړو هېوادونو ترمنځ د اقدام د څرنګوالي په اړه مشورې او پرېکړې ته اړتیا وي.
په ټولنیزو رسنیو او یو شمېر غیررسمي سرچینو کې داسې دعوې خپرې شوې دي چې سعودي عرب له پاکستان او ترکیې څخه غوښتي د مکې تړون «فعال» کړي او د حوثیانو پر ضد سمدستي پوځي عملیات پېل کړي. شال نیوز تر اوسه د سعودي، پاکستان یا ترکیې په رسمي بیانونو او باوري نړیوالو سرچینو کې د دې ځانګړې دعوې تایید نه دی موندلی.
دا پرمختګونه په داسې وخت کې کېږي چې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي د یکشنبې، سپتمبر ۲۰مې، تهران ته سفر کوي. د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویلي دي، چې نقوي به له ایراني چارواکو سره د دواړو هېوادونو د مخکېنیو موافقو د عملي کولو په اړه خبرې وکړي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت هغه راپورونه هم رد کړي چې ګواکې نقوي د امریکا کوم ځانګړی پیغام تهران ته وړي. د سعودي عرب او حوثیانو ترمنځ د جګړې له پراخېدو سره د پاکستان او ترکیې دریځ ته پام زیات شوی، ځکه دواړه هېوادونه له ریاض سره دفاعي اړیکې لري. خو د پاکستان یا ترکیې له خوا د یمن په جګړه کې هر ډول مستقیم پوځي ګډون به د دواړو هېوادونو جلا سیاسي او پوځي پرېکړو ته اړتیا ولري.
تر دې دمه تایید شوی وضعیت دا دی چې ترکیې د سعودي د دفاعي اړتیاوو په پوره کولو کې د مرستې چمتووالی ښودلی او پاکستان له سعودي سره خپله دفاعي ژمنتیا تکرار کړې ده؛ خو د حوثیانو پر ضد د سمدستي ګډو پوځي عملیاتو لپاره د سعودي د رسمي غوښتنې خبر لا نه دی تایید شوی.


شال نیوز