شال نیوز
.jpeg)
یمن : د یمن حوثي وسله والو ،د سپتمبر په ۱۱مه، د باب المندب تنګي په منځ کې پروت ستراتیژیک میون ټاپو، چې پریم هم بلل کېږي، نیولی دی او په دې سره یې د سور سمندر پر یوه تر ټولو مهمه نړیواله سمندري لار خپل پوځي شتون پراخ کړی دی.
د یمن د سعودي پلوه حکومت څلورو سرچینو رویټرز ته ویلي دي، چې حکومتي ځواکونه له میون ټاپو وتلي او حوثي ځواکونه د جمعې په ورځ ورسېدل. حوثیانو تر دې مخکې د ټاپو مخې ته د یمن پر ساحل ذباب هم نیولی و.
میون یو کوچنی غرنی ټاپو دی چې د یمن له لوېدیځ ساحل شاوخوا درې نیم کیلومتره لرې، د باب المندب تنګي په منځ کې پروت دی. د دې ټاپو جغرافیایي موقعیت ځکه ډېر مهم دی چې باب المندب په همدې ځای کې په دوو سمندري لارو وېشل کېږي او له دې لارې سور سمندر د عدن له خلیج او عربي سمندر سره نښلي.
د میون نیول د حوثیانو د هغو چټکو پرمختګونو وروستۍ برخه ده چې په څو ورځو کې یې د یمن د سور سمندر د ساحل نقشه بدله کړې ده. حوثیانو یوه ورځ مخکې المخا بندري ښار هم نیولی و. د دې ترڅنګ یې ذباب او د سور سمندر نورې سیمې او ټاپوګان هم تر خپل واک لاندې راوستي دي.
د حوثیانو پوځي ویاند یحیی سریع ویلي دي، چې د دوي ځواکونو له خپلو مخالفینو څخه له پنځه زره مربع کیلومتره زیاته سیمه نیولې ده. د هغه دغه شمېره په خپلواکه توګه نه ده تایید شوې.
ولې میون ټاپو دومره مهم دی؟
باب المندب د نړۍ له مهمو سمندري تنګیو څخه دی. له دې لارې له اسیا او منځني ختیځ څخه کښتۍ سور سمندر، سویز کانال او بیا اروپا ته ځي.
حوثیانو له دې وړاندې هم په سور سمندر کې پر سوداګریزو او پوځي کښتیو بریدونه کړي دي، خو د میون، ذباب او المخا نیول هغوي ته د باب المندب پر غاړو او ټاپوګانو مستقیم ځمکنی پوځي شتون ورکوي.
.jpeg)
د حوثیانو د سیاسي دفتر غړي حزام الاسد ویلي دي، چې نړیوالې کښتۍ دې اندېښنه نه کوي او د دوي هدف سعودي عربستان دی. د حوثیانو اړوند ادارې هم ویلي دي چې سمندري تګ راتګ د نورو شرکتونو لپاره خوندي دی، خو سعودي کښتۍ ترې مستثنا دي.
خو د حوثیانو دا ډاډ په داسې وخت کې ورکړل شوی دی چې د دوي تازه پرمختګ د نړیوالې سوداګرۍ او د تېلو د لېږد په اړه اندېښنې زیاتې کړې دي.
سعودي عربستان ځوابي بریدونه کړي
د حوثیانو تر پرمختګ وروسته د هغوي تر واک لاندې المسیره ټلوېزیون ویلي دي، چې سعودي عربستان د جمعې په ورځ پر المخا هوايي ډګر بریدونه کړي دي. تر اوسه سعودي عربستان د دغو بریدونو په اړه بشپړ رسمي جزییات نه دي خپاره کړي او د مرګ ژوبلې یا زیان کره معلومات هم نه دي ورکړل شوي.
د یمن د حکومت ځواکونو هم د ځوابي عملیاتو نښې ښودلې او خلکو ته یې ویلي چې د تعز - المخا او المخا - ذباب له سړکونو ځانونه لرې وساتي.
په همدې حال کې د سعودي ولي عهد محمد بن سلمان له امریکا څخه د حوثیانو پر ضد د مستقیمو امریکايي بریدونو غوښتنه کړې ده. د امریکايي چارواکو له قوله خپاره شوي راپورونه وايي، چې واشنګټن تر اوسه مستقیمو بریدونو ته غاړه نه ده ایښې، خو له سعودي سره د استخباراتي معلوماتو او د هدفونو د ټاکلو په برخه کې مرسته کوي.
ایران د یمن د محاصرې د پای غوښتنه کړې
ایران د جمعې په ورځ د یمن د تازه حالاتو په غبرګون کې ویلي دي چې د دغه هېواد ستونزه د محاصرې او پوځي فشار له لارې نه شي حل کېدی. د ایران د بهرنیو چارو وزارت د یمن د خپلواکۍ، ملي واکمنۍ او ځمکنۍ بشپړتیا د درناوي غوښتنه کړې او د سعودي او حوثیانو ترمنځ یې د خبرو د بیا پېل ملاتړ کړی دی.
.jpeg)
حوثیان له ایران سره نږدې اړیکې لري، خو تهران وايي، چې دغه ډله خپلې پوځي پرېکړې په خپله کوي.
جګړه ولې اوس د نړۍ لپاره مهمه شوې؟
د میون ټاپو نیول یوازې د یمن د کورنۍ جګړې یو بل پرمختګ نه ګڼل کېږي. باب المندب د عربي ټاپووزمې په لوېدیځ کې پروت دی، په داسې حال کې چې هرمز تنګی د همدې ټاپووزمې په ختیځ کې دی. د دواړو لارو امنیت د منځني ختیځ د تېلو او نړیوالې سوداګرۍ لپاره مهم دی.
د هرمز له لارې د تېلو د لېږد له ستونزو وروسته سعودي عربستان پر سور سمندر او د ینبع بندر لا ډېر متکي شوی و. اوس د باب المندب ترڅنګ د حوثیانو پرمختګ دغه بدیله لار هم له نوي خطر سره مخ کړې ده.
د همدې کړکېچ ترڅنګ سعودي عربستان خپل مهم ختیځ - لوېدیځ د تېلو پایپ لاین هم د ډرون بریدونو وروسته موقتاً بند کړی دی. دغه پایپ لاین له ختیځ سعودي څخه تېل د سور سمندر ینبع بندر ته رسوي او د هرمز تنګي بدیل بلل کېږي.
په سیمه کې د جګړې د پراخېدو او د تېلو د دواړو مهمو لارو په اړه د اندېښنو له زیاتېدو سره د برېنټ خامو تېلو بیه هم لوړه شوې ده.
د میون ټاپو او د باب المندب د ساحلي سیمو تازه نیول اوس د دې پوښتنې اهمیت زیاتوي چې ایا حوثیان به یوازې خپلې تازه نیول شوې سیمې وساتي، که د سور سمندر پر سمندري تګ راتګ به هم نوی فشار پېل کړي؟
د یمن حکومتي ځواکونه وايي، چې د سیمو د بېرته نیولو لپاره د ځوابي عملیاتو تیاری کوي، په داسې حال کې چې حوثیان هڅه کوي پر تازه نیول شویو ساحلي سیمو خپل واک ټینګ کړي.
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
