واشنګټن / تهران : امریکا د ایران پر ضد د اقتصادي فشار نوی پراخ پړاو اعلان کړی دی، په داسې حال کې چې تهران هم د هرمز په تنګي کې ۴۵ د تېلو او ګازو وړونکې بېړۍ تور لېسټ کړې دي. دا دواړه اعلانونه د اګست پر ۲۴مه شوي او د واشنګټن او تهران ترمنځ د اقتصادي او سمندري فشار د زیاتېدو تازه نښه بلل کېږي.

د امریکا حکومت ویلي دي، چې په نویو ثانوي بندیزونو کې نږدې ۶۰ کسان، ادارې او بېړۍ په نښه شوې دي. د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بېسنټ دا اقدامات د ایران د نړیوالو مالي اړیکو د محدودولو د یوې پراخې هڅې برخه بللې ده.

ثانوي بندیزونه یوازې ایراني کسان او ادارې نه په نښه کوي، بلکې هغه بهرني شرکتونه، بانکونه او کاروبارونه هم له خطر سره مخ کوي چې له بندیز لاندې ایراني برخو سره راکړه ورکړه کوي. په دې صورت کې هغوي د امریکا مالي نظام، ډالر او نورو امریکايي مالي اسانتیاوو ته د لاسرسي له محدودېدو سره مخ کېدی شي.

د امریکا خزانې وزارت ویلي دي، چې تازه اقدامات د ایران د اقتصاد څو مهمې برخې رانغاړي، چې په هغو کې د برېښنايي شتمنیو کاروبار، ټکنالوجي، د سرو زرو راکړه ورکړه، هوايي چلند او سمندري لېږد شامل دي. واشنګټن وايي هدف دا دی چې د ایران د عاید او نړیوالو مالي اړیکو لارې نورې هم محدودې کړي.

د ایران د تېلو تجارت د امریکا د فشار یوه مهمه برخه پاتې شوې ده. چین په وروستیو کلونو کې د ایران د تېلو تر ټولو لوي پېرودونکی دی. د رویټرز د معلوماتو له مخې، د اګست په میاشت کې چین ته د ایران د تېلو ورځنی لېږد شاوخوا ۵۳۴ زره بېرلو ته راکم شوی، چې په جولاۍ کې شاوخوا ۸۲۳ زره بېرله و. سره له دې، په تازه بندیزونو کې د چین لوي دولتي بانکونه په مستقیم ډول نه دي په نښه شوي.

ایران د امریکا نوي اقدامات رد کړي او ویلي یې دي چې اقتصادي فشار به تهران دې ته اړ نه کړي چې خپل دریځ بدل کړي. د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي یوه ورځ مخکې د امریکا د لا سختو بندیزونو ګواښونه بې اغېزې بللي وو.

له بلې خوا، تهران هم په هرمز تنګي کې خپل فشار زیات کړی او ۴۵ د تېلو او ګازو وړونکې بېړۍ یې د خپلو سمندري مقرراتو د سرغړونې په تور تور لېسټ کړې دي.

د ایران د فارس خلیج تنګي ادارې ویلي دي، چې په تور لېسټ کې شاملې بېړۍ له جرمانې، توقیف او د بار له ضبطېدو سره مخ کېدی شي. ایران په تفصیل نه دي ویلي چې دغو ټولو بېړیو کوم مشخص مقررات مات کړي دي، خو تهران له دې مخکې ټینګار کړی و چې د هرمز له تنګي تېرېدونکې بېړۍ باید د ایران له ټاکلو امنیتي او تګ راتګ مقرراتو سره سم عمل وکړي.

ایران : له امریکايي بندیزونو سره یوځای کېدونکی هېواد به «دښمن» ګڼو

عراقچي : د امریکا تازه اقتصادي ګواښونه ناکامه تګلاره ده

په تور لېسټ کې د خامو تېلو، مایع طبیعي ګاز، مایع پټرولیم ګاز او نورو نفتي محصولاتو وړونکې بېړۍ شاملې دي. د رویټرز په وینا، د اماراتو د «اېډناک لوژستیک او شپنګ» او «نېوېګېټ ټانکرز»، د سعودي عربستان د «بحري»، د سویلي کوریا د «سینوکور» او یو شمېر نورو نړیوالو سمندري شرکتونو بېړۍ هم په دې لېسټ کې شاملې دي.

ایران خبرداری ورکړی دی چې که نورې بېړۍ له تور لېسټ شوو بېړیو سره په سمندر کې د بېړۍ ـ تر ـ بېړۍ بار انتقال کړي، هغوي هم له ورته اقداماتو سره مخ کېدی شي. ایراني چارواکو ویلي دي، چې د تور لېسټ شوو بېړیو مالکین کولی شي د خپل نوم د ایستلو لپاره اسناد او وضاحت وړاندې کړي.

هرمز تنګی د نړۍ د انرژۍ له مهمو سمندري لارو څخه دی. تر روان کړکېچ مخکې د نړۍ د ورځني خام تېلو او مایع طبیعي ګاز د صادراتو شاوخوا پنځمه برخه له همدې لارې تېرېده. خو د وروستیو پوځي او سیاسي لانجو له امله د بېړیو تګ راتګ په څرګند ډول کم شوی دی. د کښتۍ د تګ راتګ د معلوماتو له مخې، د اګست د ۲۲مې او ۲۳مې په رخصتۍ کې له ۲۰ څخه کمو سوداګریزو بېړیو له تنګي تېرېدنه کړې؛ دا کچه د جګړې له مخکیني عادي حالت څخه ډېره ټیټه ده.

د واشنګټن تازه اقتصادي بندیزونه او د تهران له خوا د بېړیو تور لېسټ کول ښيي چې د دواړو خواوو فشار یوازې په پوځي ډګر نه دی محدود پاتې شوی، بلکې د ایران تجارت، نړیوال بانکداري او د خلیج د انرژۍ سمندري لارې هم د روانې شخړې مهمې برخې ګرځېدلې دي.

د دغو اقداماتو یوه مهمه اغېزه پر نړیوالو د تېلو بازارونو هم کېدی شي. د هرمز له تنګي د بېړیو د تګ راتګ کمېدو د لېږد لګښتونه او د عرضې په اړه اندېښنې زیاتې کړې دي، او د انرژۍ بازارونه د امریکا او ایران د راتلونکو ګامونو څارنه کوي.