غلنۍ (شال نیوز) : د خېبر پښتونخوا په مومند ضلعه کي قبایلي مشرانو د ځمکو د سرکاري ریکارډ او د کورنیو د شجرو د جوړولو مخالفت کړی او له ضلعې انتظامیې یې غوښتي چې د خلکو له خبرولو پرته تیار شوي اسناد ونه مني.

 

مشرانو د دوشنبې په ورځ د مومند پرېس کلب په انګړ کي جرګه کړې او ویلي یې دي چې د رېونیو محکمې ځینې کارکوونکي د مقامي خلکو شجرې او د ځمکو اسناد په پټه راټولوي. د جرګې ګډونوالو اندېښنه څرګنده کړې چې دا کار به د ځمکو د ملکیت پر سر د قبایلي کورنیو ترمنځ اختلافونه زیات کړي.

 

په جرګه کي د مومند سیاسي اتحاد مشرانو هم برخه اخیستې وه. هغوی د قبایلي مشرانو د غوښتنو ملاتړ کړی دی.

 

مشرانو په جرګه کي څه ویلي؟

 

د جرګې ګډونوالو ویلي چې دوی څو ځله د مومند ډپټي کمشنر ته د رېونیو محکمې د کارکوونکو په اړه خپلې اندېښنې رسولې دي. د هغوی په وینا، ځینې کارکوونکي د خلکو د کورنیو شجرې او د ځمکو اړوند اسناد داسې راټولوي چې مقامي مشرانو ته یې بشپړ معلومات نه دي ورکړل شوي.

 

مشرانو ویلي چې د ځمکو او کورنیو د ملکیت ریکارډ باید د خلکو په خبرتیا او مشوره جوړ شي. دوی د هغو اسنادو د نه منلو غوښتنه کړې چې د دوی په وینا، د خلکو له خبرولو پرته تیار شوي دي. جرګې خبرداری ورکړی چې که د دغه کار له امله د قبایلي کورنیو ترمنځ شخړې پیدا شي، نو اړوند چارواکي به یې مسئول وي.

 

خو تر اوسه خپلواکو سرچینو دا نه ده تایید کړې چې د رېونیو محکمې کارکوونکو په رښتیا په پټه یا له قانوني طریقې پرته اسناد راټول کړي دي.

 

جرګې څه پرېکړه کړې؟

 

د جرګې په پای کي ګډونوالو یوه لیکلې پرېکړه جوړه کړې او ضلعې انتظامیې ته یې سپارلې ده. د پرېکړې له مخې، مقامي خلک به پټواریانو ته د خپلو کورنیو شجرې او د ځمکو اړوند اسناد نه ورکوي. جرګې دا هم ویلي چې د دې پرېکړې سرغړوونکي به له قبایلي جرمانې سره مخ کېږي.

 

د مومند سیاسي اتحاد مشرانو د جرګې له پرېکړو سره خپل ملاتړ څرګند کړی دی. دا جرمانه د جرګې خپله اعلان کړې پرېکړه ده. تر اوسه نه ده څرګنده چې د هغې د عملي کولو قانوني حیثیت څه دی.

 

د ضلعې انتظامیه څه وايي؟

 

د جرګې په اړه د اکتوبر د ۲۰مې په خپاره شوي راپور کي د مومند د ډپټي کمشنر یا د رېونیو محکمې ځواب نه دی ورکړل شوی. د ضلعې انتظامیې داسې تازه رسمي بیان هم نه دی موندل شوی چې د قبایلي مشرانو تورونه تایید یا رد کړي.

 

خو د خېبر پښتونخوا د رېونیو محکمې د معلوماتو له مخې، په پخوانیو قبایلي ضلعو کي د ځمکو د ریکارډ د جوړولو او کمپیوټري کولو سرکاري پروژه روانه ده. د دې پروژې په خپرو شوو معلوماتو کي د مومند ضلعې د اتمان خېلو په سیمه کي د ځمکو د پیمایش او د کورنیو د شجرو د لیکلو کار هم یاد شوی دی.

 

د جون په میاشت کي د پروژې کارکوونکو د مومندو په بای کور سیمه کي له مقامي مشرانو سره د شجرو د جوړولو په اړه غونډه کړې وه. د پروژې د خپرو شوو معلوماتو له مخې، کارکوونکو د خلکو پوښتنو ته ځوابونه ورکړي او د یوې کورنۍ شجره یې د غونډې د ګډونوالو په وړاندې لیکلې وه.

 

دا معلومات ښيي چې په مومندو کي د ځمکو د ریکارډ جوړولو سرکاري کار روان دی، خو د اکتوبر د ۱۹مې په جرګه کي د راپورته شوو تورونو په اړه د انتظامیې ځواب نه ګڼل کېږي.

 

د ځمکو د ریکارډ پر سر اختلاف ولې مهم دی؟

 

په پخوانیو قبایلي سیمو کي د ځمکو د ملکیت ډېرې معاملې له کلونو راهیسې د کورنیو، خېلونو او قبایلو د خپلمنځي رواجونو او جرګو له لارې حل کېدې. د ځمکو د سرکاري ریکارډ جوړول د ملکیت د ثبت لپاره مهم کار دی، خو که د ملکیت پر سر اختلافونه موجود وي، د ریکارډ د جوړولو طریقه هم د شخړې سبب کېدای شي.

 

د مومندو د مشرانو اوسنی اعتراض د همدې طریقې په اړه دی. دوی وايي چې د کورنیو شجرې او د ځمکو اسناد باید د خلکو له خبرتیا او مشورې پرته ونه لیکل شي. بلخوا د رېونیو محکمې د پروژې له خپرو شوو معلوماتو څرګندېږي چې حکومت د ځمکو د ثبت او کمپیوټري کولو کار پر مخ وړي.

 

تر اوسه دا نه ده معلومه چې په مومندو کي څومره ځمکه سروې شوې، څومره شجرې لیکل شوې او د هغو اسنادو د سمولو یا پرې د اعتراض کولو لپاره خلکو ته کومې لارې برابرې شوې دي.

 

له جرګې وروسته څه کېږي؟

 

د مومندو قبایلي مشرانو خپله لیکلې پرېکړه ضلعې انتظامیې ته سپارلې ده، خو تر اوسه د هغې د منلو یا ردولو اعلان نه دی شوی. دا هم نه ده څرګنده چې د رېونیو محکمې د شجرو او ځمکو د ریکارډ جوړولو کار به جاري وي او که به د مقامي مشرانو له اعتراض وروسته پکی بدلون راشي.

 

د جرګې د پرېکړې له مخې، مقامي خلک به پټواریانو ته خپل اسناد نه ورکوي. خو د دې پرېکړې د عملي کېدو او د ضلعې انتظامیې د غبرګون په اړه لا معلومات نشته. د مومندو د ځمکو د ریکارډ پر سر د اختلاف راتلونکی مهم پرمختګ به د ضلعې انتظامیې رسمي ځواب او له قبایلي مشرانو سره د خبرو نتیجه وي.