شال نیوز
پیرس (شال نیوز) : په فرانسه کې د ښوونځیو د خراب وضعیت، د استادانو د کمښت او له زدهکوونکو د ډکو ټولګیو پر ضد پیل شوي احتجاجونه د هېواد ګڼو ښارونو ته غځېدلي او په ځینو سیمو کې د زدهکوونکو او پولیسو ترمنځ په نښتو اوښتي دي.
د رویټرز د اکتوبر درېیمې د تازه راپور له مخې، د اونۍ له پیل راهیسې په ټول هېواد کې شاوخوا ۵۰۰۰ کسان نیول شوي چې ډېری یې تنکي ځوانان دي. د فرانسې پولیس وايي، په احتجاجونو او تاوتریخوالي کې تر ۶۰۰ ډېر پولیس هم ټپیان شوي دي.
دغه احتجاجونه د سپتمبر پر ۲۱مه د پیرس په څنډه کریتې کې د سېنټ اېکزوپېري لېسې له زدهکوونکو پیل شول. زدهکوونکو د استادانو د کمښت، د ښوونځیو د زړو او خرابو ودانیو، له زدهکوونکو د ډکو ټولګیو او په تعلیمي نظام کې د نابرابرۍ پر ضد احتجاج وکړ.
وروسته احتجاجونه په چټکۍ سره د پیرس نورو سیمو او د فرانسې نورو ښارونو ته وغځېدل.
د اکتوبر تر درېیمې په ټول هېواد کې له ۱۲۰۰ زیاتو لېسو کې احتجاجونه یا د زدهکوونکو نور فعالیتونه شوي وو. احتجاجونه له پیرس او شاوخوا سیمو څخه مارسی، ستراسبورګ، تور، لیل او نورو ښارونو ته هم رسېدلي دي.
د پیرس په شمال کې د سېن سېن دوني سیمې زدهکوونکي وايي، د بېوزلو سیمو ښوونځیو ته د نورو سیمو په پرتله لږې اسانتیاوې ورکول کېږي. په اوبرویلیه کې د «لي کوربوزیه» لېسې زدهکوونکو ویلي، د تعلیمي کال له پیله د استادانو د نشتوالي له امله د ریاضي، انګلیسي، سپورټ او ځینو نورو مضمونونو درسونه نه دي شوي.
د فرانسې د پوهنې د کارکوونکو د یوې اتحادیې د سروې له مخې، په سېن سېن دوني کې په ډېرو ښوونځیو کې د استادانو بستونه خالي دي. زدهکوونکي او استادان د نرسانو، ټولنیزو کارکوونکو او نورو ضروري کارکوونکو د کمښت شکایت هم کوي.
خو په تېرو څو ورځو کې په ځینو ځایونو کې احتجاجونه په تاوتریخوالي اوښتي دي. په ستراسبورګ کې پولیسو د احتجاج کوونکو د خورولو لپاره اوښکې بهوونکی ګاز کارولی، په مارسی کې د پولیسو پر لور اورلوبې ویشتل شوې او په رېن ښار کې د کثافاتو ډبې سوځول شوې دي.
د پیرس په څنډه پانتین کې هم ځینو کسانو خنډونو ته اور اچولی او د پولیسو پر لور یې اورلوبې غورځولې دي. پولیسو په ځینو ځایونو کې اوښکې بهوونکی ګاز او ربړي مرمۍ کارولې دي. یو شمېر احتجاج کوونکي هم ټپیان شوي دي.
د فرانسې د کورنیو چارو وزارت د اکتوبر پر لومړۍ ویلي وو چې په هغه ورځ په ۱۰۲۷ لېسو کې احتجاجي فعالیتونه شوي او ۲۲۲ لېسې په بشپړ ډول تړل شوې یا یې دروازې بندې شوې وې. یوازې په هماغه ورځ پولیسو ۱۹۴۹ کسان نیولي وو او ۳۰۵ پولیس، ژاندارم او اوروژونکي ټپیان شوي وو.
د فرانسې د پوهنې وزارت هم ویلي چې په احتجاجونو کې یو شمېر زدهکوونکي او د پوهنې کارکوونکي ټپیان شوي دي. حکومت وايي، د زدهکوونکو غوښتنې د بحث وړ دي، خو تاوتریخوالی او د عامه شتمنیو زیانمنول نه شي منلی.
د پیرس د پولیسو مشر پاتریس فور د شنبې په ورځ، د اکتوبر پر درېیمه، وویل چې احتجاجي خوځښت «له کنټروله وتلی» دی. هغه له زدهکوونکو وغوښتل چې د ښوونځیو د دروازو له بندولو او تاوتریخوالي لاس واخلي او خپلې غوښتنې په سولهییز ډول وړاندې کړي.
خو زدهکوونکي وايي، د دوی اصلي ستونزې لا نه دي حل شوې. هغوی د استادانو د شمېر زیاتول، په ټولګیو کې د زدهکوونکو د شمېر کمول، د ښوونځیو د ودانیو رغول او د بېلابېلو سیمو د زدهکوونکو ترمنځ د تعلیمي اسانتیاوو د توپیر کمول غواړي.
د پوهنتونونو یو شمېر محصلان هم له احتجاجونو سره یوځای شوي دي. د اکتوبر پر لومړۍ د محصلانو اتحادیې ویلي وو چې شاوخوا ۳۰ پوهنتونونو کې احتجاجي فعالیتونه شوي وو.
د پوهنتونونو د داخلې «پارکورسوپ» نظام هم د ځینو احتجاج کوونکو د نیوکو برخه ده. زدهکوونکي او ځینې استادان وايي، دغه نظام د پوهنتونونو د داخلې بهیر ستونزمن کړی او د بېلابېلو ټولنیزو طبقو ترمنځ د تعلیمي فرصتونو د برابرۍ په اړه یې پوښتنې پیدا کړې دي.
دا احتجاجونه په داسې وخت کې پراخ شوي چې د فرانسې حکومت د ۲۰۲۷ کال د بودجې په اړه له سیاسي فشارونو سره مخ دی. د زدهکوونکو اتحادیو د سه شنبې، د اکتوبر شپږمې لپاره په ټول هېواد کې د نویو مظاهرو غږ کړی دی.
فرانسوي چارواکي وايي، په ځانګړي ډول په پیرس کې د نورو نښتو د مخنیوي لپاره امنیتي چمتووالی نیسي. هغه احتجاجونه چې د ښوونځیو د ستونزو له امله پیل شوي وو، اوس د فرانسې ګڼو ښارونو ته غځېدلي دي. زرګونه کسان نیول شوي او د زدهکوونکو او پولیسو ترمنځ نښتو د فرانسې حکومت تر فشار لاندې راوستی دی.
.jpeg)
