د نازي جرمني د مشر ،اډولف هټلر، یو سور ټیلیفون، چې د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال یې د پوځي اړیکو لپاره کاراوه، په ۲۰۱۷م کال کې په امریکا کې په ۲۴۳ زره ډالرو وپلورل شو. دا د «سیمنز» جوړ ټیلیفون په اصل کې تور و، خو وروسته سور رنګ شوی و. پر شا یې د هټلر نوم او د نازي جرمني نښان حک شوی و.

 

د لیلام ادارې ویلي وو چې هټلر دا ټیلیفون په موټرو، اورګاډو او خپلو پوځي مرکزونو کې له ځان سره ساته او له خپلو قوماندانانو او چارواکو سره یې د اړیکو لپاره کاراوه.

 

په ۱۹۴۵م کال کې د نازي جرمني تر ماتې وروسته دا ټیلیفون د برلین د هټلر په زیرزمیني مرکز کې وموندل شو. شوروي افسرانو وروسته دا د بریتانوي افسر ،رالف رینر، ته ورکړ او د هغه په کورنۍ کې تر اوو لسیزو زیات پاتې شو.

 

د امریکا «الکساندر تاریخي لیلام» دغه ټیلیفون د ۲۰۱۷م کال د فبرورۍ پر ۱۹مه لیلام کړ. بولۍ له ۱۰۰ زره ډالرو پېل شوه او یوه ناپېژندل شوي کس په ۲۴۳ زره ډالرو واخیست.

 

د لیلام ادارې هغه مهال دا ټیلیفون په سمبولیک ډول د تاریخ له تر ټولو «ویجاړوونکو وسایلو» څخه بللی و، ځکه هټلر د جګړې پر مهال د همدې ډول اړیکو له لارې پوځي امرونه ورکول. خو دا خبره چې د میلیونونو کسانو د وژلو مشخص امرونه ټول له همدې یو ټیلیفونه ورکړل شوي وو، په خپلواکو تاریخي اسنادو کې په دې قطعیت نه ده ثابته شوې.