پنجشېر : د افغانستان د پنجشېر ځایي چارواکي وايي، چې د دې ولایت په عنابه ولسوالۍ کې د لومړي ځل لپاره د فیروزې یو کان پېژندل شوی او د زېرمو د اندازې او کیفیت د معلومولو لپاره تخنیکي ډله سیمې ته استول شوې ده.
د پنجشېر د والي ویاند سیف الدین لتون ،د سپتمبر په ۱۶مه، ویلي دي، چې د کانونو او پټرولیم ریاست تخنیکي ډله به د نوي پېژندل شوي کان سروې کوي او د فیروزې نمونې به ترې اخلي، څو معلومه شي چې په سیمه کې څومره فیروزه شته او کیفیت یې د سوداګریز استخراج لپاره مناسب دی که نه.
چارواکو تر اوسه د کان د مساحت، د اټکلي زېرمو، د فیروزې د کیفیت او اقتصادي ارزښت په اړه شمېرې نه دي خپرې کړې. دا هم لا نه دي ویل شوي چې سروې به کله بشپړه شي. د ځایي چارواکو په وینا، که تخنیکي ارزونه د فیروزې زېرمې تایید کړي او قانوني چارې بشپړې شي، وروسته به د کان د استخراج لپاره زمینه برابره شي.
پنجشېر تر ډېره د خپلو زمردو له امله مشهور دی، خو په وروستیو کلونو کې د دې ولایت په بېلابېلو سیمو کې د نورو قیمتي او نیمه قیمتي ډبرو د کانونو د پېژندلو او استخراج لړۍ هم پراخه شوې ده.
د روان ۲۰۲۶م کال په پسرلي کې د پنجشېر چارواکو ویلي وو چې د یاقوت، بیرل، اکوامارین، شین ګارنېټ، تورمالین او یو شمېر نورو قیمتي او نیمه قیمتي ډبرو په ګډون د ۱۷ ډوله ډبرو د استخراج لپاره د جوازونو د ورکولو بهیر پېل شوی دی. دغه کانونه په عنابه، رخه، ابشار، دره، حصه اول، پریان او د پنجشېر په مرکز بازارک کې پېژندل شوي وو.
عنابه په ځانګړي ډول په وروستیو میاشتو کې د نویو کانیزو سیمو د پېژندلو له مهمو سیمو څخه بلل شوې ده. چارواکو د روان کال په جون کې ویلي وو چې د عنابه په شوفه سیمه کې د شین ګارنېټ لس کانیزې سیمې پېژندل شوې او د استخراج کارونه پکې پېل شوي دي. په عنابه او نورو سیمو کې د بیرل کانونه هم تثبیت شوي دي.
د پنجشېر د کانونو د فعالیتونو د پراخېدو ترڅنګ د زمردو استخراج او خرڅلاو هم دوام لري. د سپتمبر په ۱۵مه، یعنې د فیروزې د نوي کان د خبر له خپرېدو یوه ورځ مخکې، د پنجشېر چارواکو ویلي وو چې دوه زره او ۹۵۵ قیراطه تازه ایستل شوي زمرد په ۱۶ میلیونه او ۷۶۲ زره افغانۍ په بولۍ کې پلورل شوي دي.
د کانونو وزارت هم د سپتمبر د ۱۵مې د زمردو د بولۍ لپاره رسمي اعلان خپور کړی و او ویلي یې وو چې د مسلکي کان کېندنې د جواز څلور لرونکي خپل ایستل شوي زمرد د عامې بولۍ له لارې خرڅوي. د پنجشېر چارواکو د روان کال په جون کې ویلي وو چې په ټول ولایت کې شاوخوا ۶۰۰ کانونه پېژندل شوي او نږدې ۱۲ زره کسان د کانونو په برخه کې په کار بوخت دي.
خو د عنابه د نوي فیروزې کان په اړه لا د تخنیکي سروې نتیجه نه ده اعلان شوې. له همدې امله تر اوسه دا نه شي ویل کېی چې په کان کې څومره فیروزه موجوده ده، اقتصادي ارزښت یې څومره دی او په کومه کچه به ترې استخراج ممکن وي.


شال نیوز