بریال منګل
په داسې حال کې چې افغانستان د اقتصادي او ټولنیزو ننګونو سره مخ دی، د زدهکړو پر وړاندې محدودیتونه یو له هغو ستونزو څخه دي چې د هېواد پر اوږدمهاله پرمختګ ژور اغېز لرلی شي.
د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي د یونېسف د راپور په حواله خبرداری ورکړی، چې که اوسنی وضعیت دوام وکړي، تر ۲۰۳۰ کال پورې به هېواد د ښځینه استادانو او ډاکترانو له جدي کمښت سره مخ شي.
د شمېر تر شاه کیسه
شمېرې ښيي چې له ۲۰ زرو څخه د زیاتو ښځینه استادانو او له ۵۰ زرو څخه د زیاتو ښځینه ډاکترانو کمښت یوازې احصایه نه ده؛ دا د زرګونو کورنیو د ژوند پر کیفیت مستقیم اغېز لري. په ځانګړي ډول په یو داسې ټولنه کې چې ډېری ښځې د فرهنګي او ټولنیزو محدودیتونو له امله یوازې د ښځینه ډاکترانو او ښوونکو څخه خدمت اخیستلی شي، دغه تشه به د روغتیا او زدهکړو سکتورونه له جدي ستونزو سره مخ کړي.
د روغتیا سکتور ته ګواښ
د ښځینه ډاکترانو کمښت کولای شي د میندو او ماشومانو روغتیايي وضعیت لا پسې خراب کړي. په ډېرو سیمو کې لا هم ښځې د نارینه ډاکترانو ته د لاسرسي پر مهال له خنډونو سره مخ دي. که د ښځینه ډاکترانو شمېر کم شي، نو دا ستونزه به نوره هم ژوره شي او د مړینې کچه به لوړه کړي.
د زدهکړو پر نظام اغېز
له بلې خوا، د ښځینه استادانو کمښت د نجونو د زدهکړو پر دوام مستقیم اغېز لري. په ډېرو ښوونځیو او پوهنتونونو کې د ښځینه ښوونکو شتون د نجونو د زدهکړو لپاره مهم شرط بلل کېږي. د دې تشې زیاتوالی به د نجونو د زدهکړو کچه راټیټه کړي او د بشري پانګې وده به ټکنۍ کړي.
اقتصادي او ټولنیزې پایلې
کارپوهان باور لري چې د ښځینه متخصصینو کمښت به نه یوازې د روغتیا او زدهکړو سکتورونه کمزوري کړي، بلکې د هېواد اقتصادي وده به هم ورو کړي. ځکه چې د کار بازار نیمایي برخه (ښځې) به له فعاله ګډون څخه بېبرخې پاتې شي.
د حل لارې څه دي؟
سره له دې چې حامد کرزي د زدهکړو پر ارزښت ټینګار کړی، تر اوسه د افغانستان حکومت د نوموړي د څرګندونو او د یونېسف د راپور په اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی. خو شنونکي ټینګار کوي چې د زدهکړو د محدودیتونو کمول، د نجونو لپاره د تعلیمي فرصتونو برابرول، او د مسلکي روزنې پروګرامونو پراختیا هغه ګامونه دي چې کولای شي د راتلونکي احتمالي بحران مخه ونیسي.
پایله
افغانستان په یوه حساسې مرحلې کې دی؛ هغه پرېکړې چې نن نیول کېږي، د راتلونکو لسیزو مسیر ټاکي. که د زدهکړو دروازې پراخې شي، هېواد کولی شي له بشري پانګې څخه اعظمي ګټه واخلي. خو که محدودیتونه دوام وکړي، د ښځینه متخصصینو تشه به نه یوازې یوه احصایه پاتې شي، بلکې د ټولنې پر هر اړخ به ژور سیوری وغورځوي.
