واشنګټن : د امریکا د اقلیم وړاندوینې مرکز ویلي دي، چې د ۲۰۲۶م کال په مني او ژمي کې د ډېر قوي ال‌ نینو احتمال له ۹۰ سلنې پورته شوی دی، چې ورسره د نړۍ په بېلابېلو سیمو کې د بارانونو، وچکالۍ، ګرمۍ او سېلابونو د زیاتېدو اندېښنې هم ډېرې شوې دي.

د تازه ارزونې له مخې، د اکتوبر څخه تر دسمبر پورې شاوخوا ۶۹ سلنه امکان شته چې ال‌ نینو دومره پیاوړی شي چې د تېرو څو لسیزو له تر ټولو سختو پېښو سره پرتله شي.

ال‌ نینو یوه طبیعي اقلیمي پدیده ده چې د استوا په شاوخوا کې د ارام سمندر د اوبو د غیر معمولي تودېدو له امله رامنځته کېږي. د سمندر د اوبو دغه تودوخه د نړۍ د بادونو او بارانونو پر عادي نظام اغېز کوي او د بېلابېلو سیمو موسمونه بدلولی شي.

په ساده ژبه، ال‌ نینو خپله سېلاب یا توپان نه دی، خو داسې اقلیمي حالت دی چې په یوه سیمه کې د سختو بارانونو او سېلابونو، او په بله سیمه کې د وچکالۍ او سختې ګرمۍ خطر زیاتولی شي.

د اقلیم پوهان وايي، چې قوي ال‌ نینو د کرنې پر حاصلاتو، د اوبو پر زیرمو، د خوراکي توکو پر بیو او د ځینو هېوادونو پر اقتصاد هم اغېز کولی شي. د غنمو، وریجو، جوارو، کافي او نورو مهمو فصلونو تولید د بارانونو او تودوخې له بدلون سره مخ کېدی شي.

په سویلي اسیا کې هم د ال‌ نینو اغېزې د موسمي بارانونو له نظام سره تړاو لري. پاکستان، افغانستان او د سیمې نور هېوادونه له سختې ګرمۍ، د بارانونو د بې‌ نظمۍ، وچکالۍ یا ناڅاپي سېلابونو سره مخ کېدی شي، خو د هر هېواد او سیمې دقیق حالت د ځایي موسمي عواملو پورې تړلی دی.

اقلیمي ادارې ټینګار کوي چې له ۹۰ سلنې پورته احتمال دا معنا نه لري چې په هر هېواد کې به خامخا سخت سېلابونه یا وچکالي رامنځته کېږي. دا یوازې د دې نښه ده چې د ال‌ نینو د پیاوړي کېدو امکان ډېر لوړ شوی دی.

ال‌ نینو عموماً هر دوه تر اوو کلونو وروسته رامنځته کېږي او څو میاشتې، کله ناکله تر یو کال یا تر هغه زیات وخت دوام کولی شي. د دې مخالف حالت ته لا نینیا ویل کېږي، چې په هغه کې د استوايي ارام سمندر اوبه د عادي حالت په پرتله سړې وي.

د اقلیم کارپوهان وايي، چې راتلونکې څو میاشتې به د دې معلومولو لپاره مهمې وي چې دا ال‌ نینو به تر کومې کچې پیاوړی کېږي او د نړۍ پر کومو سیمو به یې اغېزې تر ټولو زیاتې وي.