دوحه / تهران / واشنګټن : قطر وايي، چې د ایران او امریکا د جګړې د درولو او د هرمز تنګي د بېرته پرانیستلو لپاره د قطر، عمان او پاکستان د منځګړیتوب هڅې د پام وړ پرمختګ ته رسېدلې دي؛ خو ایران ټینګار کوي چې له امریکا سره مستقیمې خبرې نه کوي او له عمان سره یې بحثونه یوازې د بېړیو د خوندي تګ راتګ لپاره د یوې موقتي لارې پر جوړولو راڅرخي.

 

د قطر د بهرنیو چارو وزارت ویاند ،ماجد بن محمد الانصاري، د اګست پر ۴مه، په دوحه کې د وزارت په اوونیزه خبري غونډه کې څرګنده کړه چې قطر، عمان او پاکستان د تهران او واشنګټن ترمنځ د خبرو د بیا پېل او د دواړو لورو د دریځونو د نږدې کولو لپاره پرله ‌پسې هڅې کوي. د هغه په خبره، دیپلوماتیکې اړیکې لا هم روانې دي؛ خو تر اوسه کومه وروستۍ هوکړه نه ده شوې.

 

بلخوا، د قطر د امیر دفتر په دوحه کې ،د اګست پر ۴مه، په خپره شوې خبرپاڼه کي ویلي دي چې د قطر امیر ،شیخ تمیم بن حمد آل ثاني، او د امریکا ولسمشر ،ډونلډ ټرمپ، په ټیلیفوني خبرو کې د ایران او امریکا ترمنځ د کړکېچ د کمولو او د یوې تلپاتې دیپلوماتیکې حللارې د موندلو په اړه خبرې کړې دي. په خبرپاڼه کي راغلي دي چې دواړو مشرانو د خبرو پر دوام او د جون د تفاهم ‌لیک پر پلي کېدو ټینګار کړی دی.

 

له بلې خوا، د امریکا د بهرنیو چارو وزیر ،مارکو روبیو، د اګست پر ۴مه، په واشنګټن کې د بهرنیو چارو وزارت په ودانۍ کې له خبریالانو سره د خبرو پر مهال د ایران او عمان په مذاکراتو کې د پرمختګ یادونه وکړه؛ خو وروستۍ موافقه یې لا نه شوې بللې. د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بېسېنټ بیا په یوه ټلوېزیوني مرکه کې د هرمز د پرانیستلو د هوکړې د نږدې کېدو احتمال مطرح کړ؛ د مرکې دقیق ځای نه دی ښودل شوی.

 

ولسمشر ټرمپ ،د اګست پر ۴مه، ماښام د کالیفورنیا ایالت د رانچو پالوس وردېس په سیمه کې له فاکس نیوز سره په مرکه کې د هرمز تنګي د «ډېر زر» پرانیستل کېدو خبره وکړه او ایران ته یې خبرداری ورکړ چې د خبرو د ناکامېدو په صورت کې به امریکا سخت پوځي اقدام وکړي.

 

ایران بیا ،د اګست پر ۴مه، په یوه بیان کيې، چې د ایران دولتي خبري اژانس ایرنا خپور کړی، له امریکا سره مستقیمې خبرې رد کړې دي. د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند ،اسماعیل بقايي، د دغو خبرو موخه د هرمز له تنګي څخه د بېړیو د خوندي تېرېدو لپاره د یوې موقتي سمندري لارې جوړول بللي دي. د نوموړي په خبره، د خبرو پایله به له بشپړېدو وروسته اعلان شي؛ خو د بیان د غونډې دقیق ځای نه دی په ډاګه شوی.

 

د رویټرز په راپور کې د یو پاکستاني لوړپوړي امنیتي چارواکي له قوله راغلي دي چې د اسلام ‌اباد د منځګړیتوب اصلي موخه دا ده چې تهران او واشنګټن لږ تر لږه د خبرو پر پېل موافقې ته ورسول شي. د دغه چارواکي نوم او د څرګندونو دقیق ځای نه دي په ډاګه شوي. د عمان حکومت هم تر اوسه په دې اړه جلا رسمي بیان نه دی خپور کړی.

 

د اسوشیټېډ پرېس د دوو سیمه ‌ییزو چارواکو په حواله، د خبرو پر مېز د یوې احتمالي موقتي طرحې له مخې به بېړۍ د ایران تر کنټرول لاندې له یوې سمندري لارې د فارس خلیج ته ننوځي او د عمان تر ادارې لاندې له بلې لارې به ووځي. د دې طرحې وروستۍ بڼه لا نه ده ټاکل شوې. د سمندري امنیت او چاپېریال ساتنې لپاره د خدمتونو د فیس موضوع هم مطرح شوې؛ خو واشنګټن د ایران له خوا د سمندري لارو کنټرول او له بېړیو څخه د فیس اخیستل نه مني.

 

د اګست پر ۴مه د عمان د خصب بندر شمال ختیځ ته شاوخوا ۳۷ کیلومتره یوه سوداګریزه باروړونکې بېړۍ د نامعلومې مرمۍ له لګېدو زیانمنه شوې ده. د برید مسوولیت تر اوسه چا نه دی منلی.

 

د رویټرز د بېړیو د تعقیب معلومات ښيي چې د اګست پر ۴مه یوازې اته بېړۍ د هرمز له تنګي څخه تېرې شوې؛ حال دا چې د جګړې له پېل مخکې به هره ورځ له ۱۳۰ تر ۱۴۰ بېړۍ له دې لارې تېرېدلې.