د امريکا او ايران تر منځ هغه لنډمهاله اوربند، چې د سوېټزرلېنډ د برګن‌ سټاک په خبرو کې د ۶۰ ورځني سياسي چوکاټ په توګه وړاندې شوی و، اوس له جدي ازموينې سره مخ دی. د رويټرز، اسوشيټېډ پرېس، الجزيرې، سپينې ماڼۍ او د اټومي انرژۍ د نړيوالې ادارې د مشر د څرګندونو له مخې، دواړه لوري لا هم د خبرو لاره نه ده پرېښې، خو د هرمز تنګي، اټومي څارنې او وروستيو پوځي بريدونو له امله باور ډېر کمزوری شوی دی.

د تازه معلوماتو له مخې، امريکا وايي چې ايراني ډرون د هرمز تنګي ته نېږدې پر يوه سوداګريزه بېړۍ بريد کړی او دا کار د اوربند سرغړونه ده. د همدې په غبرګون کې امريکايي ځواکونو د ايران د توغنديو، ډرون زېرمو او ساحلي رادار ځايونه په نښه کړي دي. ايران بيا د هرمز تنګي پر تګ راتګ د خپل کنټرول حق ياد کړی او امريکايي دریځ يې رد کړی دی.

دا پېښه داسې وخت کې شوې ده چې د سوېټزرلېنډ په خبرو کې امريکا او ايران، د پاکستان او قطر په منځګړتوب، د ۶۰ ورځو لپاره د يوې وروستۍ موافقې پر لور د نقشې يا روډمېپ په جوړولو سلا شوي وو. الجزيرې د منځګړو له قوله ويلي، چې د خبرو لومړۍ پړاو “هڅوونکی پرمختګ” درلود، خو وروستۍ موافقه لا نه ده شوې.

رويټرز وايي، د سوېټزرلېنډ تر خبرو وروسته امريکا د ۶۰ ورځو لپاره پر ايران د ځينو بنديزونو معافيت اعلان کړ، څو د خبرو بهير پر مخ ولاړ شي. همداراز د لبنان په جبهه کې هم د جګړې کمېدو راپورونه ورکړل شوي، خو د سيمي ټول انځور لا هم بې‌ ثباته دی.

د اټومي څارنې په برخه کې تر ټولو لوي اختلاف لا هم پر ځای پاتې دی. د اټومي انرژۍ د نړيوالې ادارې مشر رافايل ګروسي ويلي دي، چې لنډمهاله موافقه د ملګرو ملتونو اټومي پلټونکو ته ايراني مرکزونو ته د لاسرسي اجازه ورکوي. خو د ايران ځينو چارواکو مخکې ويلي وو چې مهم اټومي ځايونه به تر بشپړې موافقې او د بنديزونو تر لرې کېدو پورې تړلي پاتې وي.

د سپينې ماڼۍ په خپره شوې اعلاميه کې د ولسمشر ډونلډ ټرمپ اداره دا موافقه د امريکا د فشار او “امريکا لومړۍ” تګلارې پايله بولي او وايي چې د تړون هدف دا دی چې ايران اټومي وسله تر لاسه نه کړي او هرمز تنګی د ازاد تګ راتګ لپاره پرانيستی پاتې شي. خو د وروستيو پوځي بريدونو له امله دا ادعا اوس له عملي ستونزو سره مخ ښکاري.

په لنډه توګه، تازه حالت دا دی: اوربند په کاغذ کې لا هم ژوندی بلل کېږي، خبرې بشپړې نه دي ماتې شوې، تخنيکي ټيمونه لا هم د راتلونکو پړاوونو پر اجنډا کار کوي، خو د هرمز تنګي وروستۍ پېښې او امريکايي او ايراني متقابل بريدونو د اعتماد فضا نوره هم کمزورې کړې ده.