پېښور (شال نیوز) : د مراکش د خپلواکۍ په مبارزه کې د پاکستان د یوه پاسپورټ کیسه د دواړو هېوادونو د سفارتي اړیکو یوه مهمه تاریخي پېښه ده. دغه پاسپورټ په ۱۹۵۲ کال کې د مراکش د خپلواکۍ غوښتونکي مشر احمد بلافریج لپاره جوړ شوی و، چې غوښتل یې د خپل هېواد مسئله د ملګرو ملتونو تر غونډو ورسوي.

مراکش د افریقا په شمال لوېدیځ کې پروت هېواد دی چې له ۱۹۱۲ کال راهیسې یې ډېره برخه د فرانسې تر واک لاندې وه. د دغه هېواد خلکو د فرانسوي واکمنۍ پر ضد اوږده سیاسي مبارزه کوله او غوښتل یې چې د خپل هېواد د راتلونکي په اړه پخپله پرېکړه وکړي.

د شلمې پېړۍ په پنځمه لسیزه کې د مراکش د خپلواکۍ غوښتونکو هڅې زیاتې شوې. د دغو هڅو یو مهم مشر احمد بلافریج و، چې د استقلال ګوند له مخکښو کسانو څخه ګڼل کېده.

بلافریج هڅه کوله چې د مراکش د خپلواکۍ مسئله نړیوالو ادارو ته ورسوي، خو د فرانسې واکمنۍ د خپلواکۍ غوښتونکو د سیاسي او سفارتي فعالیتونو مخه نیوله.

پاکستان څنګه د مراکش له مشر سره مرسته وکړه؟

په ۱۹۵۲ کال کې، چې د مراکش د خپلواکۍ مسئله په ملګرو ملتونو کې مطرح کېده، د پاکستان لومړي خارجه وزیر سر محمد ظفرالله خان د مراکش د خپلواکۍ غوښتونکو ملاتړ وکړ.

د پاکستان د خارجه وزارت د معلوماتو له مخې، احمد بلافریج ته پاکستانی پاسپورټ ورکړل شو، څو هغه وکولای شي د مراکش د خپلواکۍ لپاره خپلو نړیوالو هڅو ته دوام ورکړي.

دغه اقدام په داسې وخت کې وشو چې پاکستان پخپله یوازې پنځه کاله وړاندې، په ۱۹۴۷ کال کې، له برتانوي واکمنۍ خپلواکي ترلاسه کړې وه. د پاکستانی پاسپورټ په ترلاسه کولو سره بلافریج ته د نړیوالو سفرونو او سفارتي فعالیتونو زمینه برابره شوه.

پاکستان په ملګرو ملتونو کې هم د مراکش د خپلواکۍ ملاتړ کاوه او هڅه یې کوله چې د دغه هېواد د خلکو غوښتنې نړیوالو ته ورسوي.

مراکش کله خپلواکي ترلاسه کړه؟

مراکش د ۱۹۵۶ کال د مارچ په دویمه له فرانسې خپلواکي ترلاسه کړه. په همدې کال کې د دغه هېواد پر شمالي برخو د هسپانیې واک هم پای ته ورسېد. د مراکش خپلواکي د دغه هېواد د خلکو د اوږدې مبارزې، د خپلواکۍ غوښتونکو د سیاسي فعالیتونو او نړیوالو سفارتي هڅو نتیجه وه.

احمد بلافریج له خپلواکۍ وروسته هم په سیاست کې فعال پاتې شو او په ۱۹۵۸ کال کې د مراکش وزیراعظم وټاکل شو.

پاکستانی پاسپورټ یې ولې په دفتر کې ساتلی و؟

د پاکستان د خارجه وزارت د معلوماتو له مخې، احمد بلافریج هغه پاکستانی پاسپورټ، چې د خپلواکۍ د مبارزې پر مهال ورکړل شوی و، د پاکستان د مرستې د یادګار په توګه په خپل دفتر کې ساتلی و.

په تاریخي روایتونو کې راغلي چې دغه پاسپورټ یې په چوکاټ کې ایښی و او په خپل دفتر کې یې ځوړند کړی و. د پاسپورټ ساتل د پاکستان او مراکش ترمنځ د هغو اړیکو یوه نښه بلل کېږي چې د مراکش د خپلواکۍ د مبارزې پر مهال پیل شوې وې.

د پاسپورټ کیسه په ۲۰۲۱ کال کې بیا تازه شوه

د ۲۰۲۱ کال په ډسمبر کې په مراکش کې د پاکستان سفارت د احمد بلافریج زوی، انیس بلافریج، ته د هغه د پلار د پاکستانی سفارتي پاسپورټ یوه نقل وسپاره. د دې اقدام مقصد د دواړو هېوادونو د تاریخي اړیکو او د مراکش د خپلواکۍ په مبارزه کې د پاکستان د ملاتړ یاد تازه کول وو.

د احمد بلافریج د پاسپورټ کیسه د پاکستان او مراکش په سفارتي تاریخ کې ځانګړی ځای لري. که څه هم د مراکش خپلواکي یوازې د پاکستان د مرستې نتیجه نه وه، خو د یوه خپلواک هېواد په توګه د پاکستان سفارتي ملاتړ د مراکش د خپلواکۍ غوښتونکو لپاره مهم و.

دغه تاریخي پېښه ښيي چې پاکستان د خپلې خپلواکۍ په لومړیو کلونو کې د نورو هېوادونو د خپلواکۍ له غوښتنو سره هم سیاسي او سفارتي ملاتړ کاوه.