واشنګټن : د امریکا د دفاع وزیر پیټ هېګسېت ویلي دي، چې له ایران سره د روانې جګړې پوځي خرچه تر اوسه شاوخوا ۳۷.۵ اربه ډالرو ته رسېدلې ده او که جګړه نوره هم اوږده شي، پر امریکايي پوځ او دفاعي بجټ به فشار نور هم زیات شي.

هېګسېت دا خبره ،د اګست په ۱۶مه، کانګرس ته د ایران د جګړې په اړه د پوښتنو پر وخت کړې ده. د رویټرز د راپور له مخې، په ۳۷.۵ اربه ډالرو کې یوازې تر دې دمه مصرف شوې پیسې نه دي شاملې، بلکې د روانو پوځي عملیاتو ترڅنګ د سپتمبر تر ۳۰مې پورې د راتلونکو خرچو اندازه هم پکې شامله ده.

پینټاګون تر اوسه دا نه دي ویلي چې دغه ټول رقم یې په کوم تفصیلي حساب برابر کړی دی. له همدې امله، ۳۷.۵ اربه ډالر د جګړې وروستی مالي حساب نه دی، بلکې د تر اوسه شوې خرچې او تر سپتمبر تر پایه د اټکل شوې خرچې ګډ رقم دی.

د جګړې په دوام کې پر مهماتو، هوايي بریدونو، سمندري پوځ، د سرتېرو پر ساتنه، پوځي سامان، وسلو، د خرابو وسایلو پر ترمیم او د وسلو د ذخیرې پر بیا ډکولو نورې پیسې هم مصرفېږي. خو د امریکا حکومت لا تر اوسه نه دي ویلي چې له ۳۷.۵ اربه ډالرو څخه په هره برخه څومره خرچه شوې ده.

د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ادارې له کانګرس څخه ۸۷.۶ اربه ډالره اضافي بجټ هم غوښتی دی. د رویټرز د معلوماتو له مخې، د دې رقم لویه برخه له ایران سره د جګړې او د هغې اړوندو پوځي ضرورتونو لپاره غوښتل شوې ده.

په دې اضافي بجټ کې شاوخوا ۶۷.۱۵ اربه ډالر د پوځ لپاره غوښتل شوي دي. پکې د روانو عملیاتو، مهماتو، د سرتېرو د تیارۍ، د وسلو د ذخیرې د بیا ډکولو او ځینو پټو دفاعي پروګرامونو خرچې شاملې دي. له دې رقم څخه شاوخوا ۲۱ اربه ډالر د مهماتو اخیستو او په امریکا کې د وسلو د جوړولو د کار د زیاتولو لپاره غوښتل شوي دي.

د اضافي بجټ غوښتنې په کانګرس کې بحثونه هم راپارولي دي. د امریکا د دواړو لویو سیاسي ګوندونو ځینې غړي وايي، چې حکومت باید ولس او کانګرس ته په واضح ډول ووايي چې جګړه به تر کومه روانه وي، هدف یې څه دی او نورې څومره پیسې به پرې ولګېږي.

هېګسېت خبرداری ورکړی دی چې که پوځ ته اضافي پیسې ور نه کړل شي، د پوځ پر روزنه، د وسایلو پر ساتنه او د راتلونکو پوځي منصوبو پر کار به فشار زیات شي. د امریکا د ګډو ځواکونو مشر جنرال ډین کین ویلي دي، چې د سرتېرو د تنخاګانو لپاره پیسې شته، خو د وسلو د ترمیم، روزنیزو پروګرامونو او د نوې پوځي ټکنالوژۍ پر کار اغېز پرېوتی شي.

د رویټرز له مخې، د ایران جګړې د امریکا پر شاوخوا یو ټریلیون ډالري اوسني دفاعي بجټ هم فشار زیات کړی دی. ولسمشر ټرمپ د راتلونکي مالي کال لپاره شاوخوا ۱.۵ ټریلیون ډالره دفاعي بجټ غوښتی دی.

د جګړې انساني تاوانونه هم زیات شوي دي. د جولایۍ تر ۲۱مې د امریکايي چارواکو د معلوماتو له مخې، له ایران سره د جګړې له پېل راهیسې ۱۸ امریکايي سرتېري وژل شوي او شاوخوا ۴۳۰ نور ژوبل شوي دي. د ایران د مرګ ژوبلې او پوځي تاوانونو په اړه د دواړو غاړو شمېرې سره فرق لري او د ټولو دعوو خپلواک تصدیق لا نه دی شوی.

جګړې د هرمز تنګي پر سمندري تګ راتګ هم اثر کړی دی. پر بېړیو بریدونو، د امنیت خرابېدو او د بیمې د خرچې لوړېدو د تېلو او نورو مالونو د انتقال بیې هم پورته کړې دي. د دې جګړې اقتصادي اثر یوازې پر امریکا او ایران نه دی محدود. د تېلو د بیو پورته کېدل، د سمندري مال وړلو زیاته خرچه او د سوداګرۍ پر لارو خطرونه د نړۍ پر نورو مارکیټونو هم اثر کوي.

د ۳۷.۵ اربه ډالرو رقم ځکه مهم دی چې دا یوازې تر دې دمه شوې خرچه نه ښيي، بلکې د سپتمبر تر ۳۰مې پورې د ځینو راتلونکو پوځي خرچو اندازه هم پکې شامله ده. که جګړه نوره اوږده شي، د امریکا ټول پوځي لګښت به له دې رقم څخه نور هم پورته شي.