واشنګټن / تهران : د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ ویلي دي، چې پر ایران یې پلان شوي تازه پوځي بریدونه د اوس لپاره درولي، ځکه د ده په وینا، د جګړې د ختمولو لپاره د یوې ممکنه هوکړې پر مهمو شرطونو پرمختګ شوی دی.

ټرمپ ،د اګست په ۲مه، وویل، چې ایران او د منځني ختیځ یو شمېر هېوادونو له امریکا غوښتي وو چې د نويو پوځي عملیاتو له پېلولو مخکې د خبرو د بشپړېدو لپاره لږ وخت ورکړي. نوموړي وویل، چې امریکا د دې غوښتنې له منلو وروسته فیصله کړې چې تر هغو به تازه بریدونه نه کوي چې د هوکړې د وروستي کولو هڅې روانې وي.

ټرمپ دعوه وکړه چې د ممکنه هوکړې په چوکاټ کي دوه مهم شرطونه شامل دي: یو دا چې د هرمز تنګی دې سمدستي او په بشپړ ډول د تجارتي بیړیو پر مخ پرانیستل شي، او بل دا چې د ایران د اټومي پروګرام په اړه د امریکا امنیتي اندېښنو ته دې د منلو وړ حل پیدا کړل شي.

هغه وویل، چې که دغه هوکړه په چټکۍ بشپړه شي، نه یوازې به جګړه ختمه شي، بلکې د ایران خلک او د سیمې نور هېوادونه به هم له یوې پراخې پوځي شخړې وژغورل شي. ټرمپ دا هم ویلي دي چې اسراییل د امریکا له دریځ سره موافق دی او د مذاکراتو د وروستي کولو لپاره به له واشنګټن سره ګډ کار کوي. خو د اسراییل له خوا د ممکنه هوکړې د ټولو شرطونو بشپړ تفصیل نه دی خپور شوی.

د اسوشیټېډ پرېس او رویټرز خبري ادارو د راپورونو له مخې، د ایران حکومت تر اوسه په رسمي ډول د ټرمپ دا دعوه نه ده تایید کړې چې ګنې د سولې د هوکړې پر چوکاټ ورسره اتفاق شوی دی.

تهران تر دې اعلان مخکې خبرداری ورکړی و چې که امریکا تازه بریدونه وکړي، ایران به سخت او پراخ ځواب ورکړي. د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د ترکیې، پاکستان او سعودي عربستان له چارواکو سره په خبرو کي ویلي وو چې د امریکا د هر نوي پوځي اقدام ځواب به پرېکنده وي.

له همدې امله، د ټرمپ تازه اعلان د بشپړ اوربند یا وروستۍ سولې د هوکړې په معنا نه دی. تر دې دمه یوازې امریکا ویلي دي چې خپل پلان شوي بریدونه یې ځنډولي دي؛ خو ایران په ښکاره توګه نه د بریدونو د بندولو ژمنه کړې او نه یې د ټرمپ له خوا بیان شوي شرطونه منلي دي.

دا پرمختګ په داسې وخت کي شوی دی چې په وروستیو ورځو کي د امریکا او ایران ترمنځ د تازه پوځي ټکر اندېښنې زیاتې شوې وې. واشنګټن ایران په هرمز تنګي کي د تجارتي بیړیو پر ضد په بریدونو او د سمندري لارې په ګډوډولو تورن کړی، خو ایران امریکا د سیمې د ناامنۍ او پر خپلو پوځي او اقتصادي مرکزونو د بریدونو مسووله بولي.

د امریکا د تازه بریدونو تر ګواښ مخکې د سعودي عربستان ولي عهد محمد بن سلمان هم له ټرمپ سره خبرې کړې وې. د راپورونو له مخې، هغه خبرداری ورکړی و چې پر ایران نوي بریدونه ښیي تهران دې ته وهڅوي چې د خلیجي هېوادونو د تېلو او انرژۍ پر مرکزونو ځوابي بریدونه وکړي.

هرمز تنګی د نړۍ د تېلو او ګېس د لېږد یوه تر ټولو مهمه سمندري لار ده. په دې تنګي کي شخړې، د بیړیو پر تګ راتګ محدودیتونه او د بریدونو ګواښونو د تېلو بیې لوړې کړې او نړیوال تجارت یې اغېزمن کړی دی.

امریکايي چارواکي وايي، چې د ټرمپ د مذاکراتي ډلې غړي د ممکنه هوکړې د بشپړولو لپاره له سیمه‌ ییزو منځګړو سره په تماس کي دي. خو تر هغو چې تهران په رسمي ډول خپل دریځ اعلان نه کړي او د هوکړې پر شرطونو لیکلی اتفاق ونه شي، دا نه شي ویل کېدی چې جګړه پای ته رسېدلې یا دایمي اوربند شوی دی.

اوسنی حالت دا دی چې د امریکا تازه بریدونه ځنډول شوي، مذاکراتي هڅې روانې دي او د ایران رسمي ځواب ته انتظار کېږي. که خبرې ناکامې شي، ټرمپ بیا هم د پوځي عملیاتو د پیلولو امکان نه دی رد کړی.